Ecrimisil Tazminatı Tanımı
Ecrimisil tazminatı uygulamada haksız işgal tazminatı veya kullanma tazminatı olarak da anılır. Genel anlamıyla ecrimisil, zilyet olmayan malikin yani hukuken hak sahibi olmasına rağmen taşınır veya taşınmazını fiilen kullanamayan kişinin, hak sahibi olmayan ve kötü niyetli zilyetten talep edebildiği tazminattır.
Yargıtay 8. HD 29.03.2021 T. E 2019 2038 K 2906 kararında ecrimisilin, haksız işgal nedeniyle oluşan zararın giderilmesine yönelik özel bir tazminat türü olduğu ve haksız işgalin haksız eylem niteliğinde bulunduğu vurgulanmıştır.
Ecrimisil Tazminatı Talep Etmenin Şartları
Ecrimisile hükmedilebilmesi için temel olarak iki şart birlikte aranır. Birincisi haksız işgalde bulunan zilyedin kötü niyetli olmasıdır. İkincisi hak sahibinin bu işgal nedeniyle zarara uğramasıdır.
Yargıtay 14. Hukuk Dairesi 31.01.2002 T. E 2001 8942 K 2002 548 kararında ecrimisile hükmedebilmek için işgalcinin kötü niyeti ile zararın birlikte gerçekleşmesi gerektiği belirtilmiştir.
Kötü niyetten söz edilebilmesi için kullanımın haklı bir sebebe dayanmaması gerekir. Taraflar arasında kira sözleşmesi bulunması, harici satış, fiili paylaşım veya malikin rızasına dayalı kullanım gibi hallerde kural olarak kötü niyet kabul edilmez.
Hak sahibi ecrimisil talebini, eşyanın iadesi veya müdahalenin men’i talebiyle birlikte ileri sürebileceği gibi ayrı bir dava ile de isteyebilir. Uygulamada çoğunlukla el atmanın önlenmesi ve ecrimisil talepleri aynı dava içinde birlikte istenir.
Ecrimisil Tazminatı Nasıl Hesaplanır
Ecrimisil hesabı taşınır veya taşınmazın niteliğine göre değişir. Mahkeme çoğunlukla bilirkişi incelemesi yaptırır. Konut veya işyeri gibi taşınmazlarda emsal kira sözleşmeleri ve piyasa rayici esas alınır. Arazi gibi yerlerde talebin niteliğine göre kira değeri veya bazı hallerde ürün getirisi değerlendirmeye konu olabilir.
Yargıtay 5. HD 18.06.2018 T. E 2016 23170 K 11997 kararında taşınmazın ilk dönem için serbest koşullarda getirebileceği emsal kira bedelinin belirlenmesi, sonraki dönemlerde ise bu bedelin ÜFE artış oranı dikkate alınarak güncellenmesi gerektiği belirtilmiştir.
Bilirkişi raporunun somut bilgi ve belgelere dayanması, denetime elverişli olması ve gerekçeli biçimde hesap yöntemini açıklaması gerekir. Mahkeme, bilirkişi incelemesi öncesinde taraflardan emsal kira sözleşmeleri sunmalarını isteyebilir ve gerekli görülen kurumlardan emsal kayıtları celp edebilir.
Ecrimisil Davasını Kimler Açabilir
Ecrimisil davasını taşınır veya taşınmaz üzerinde hak sahibi olan kişi açabilir. Davacı hak sahipliğini resmi belgelerle ispat etmelidir.
Miras kalan taşınmazlarda intikal yapılmış olsa da olmasa da, paydaşlardan biri ortak malı tek başına kullanıyor ve diğer paydaşların yararlanmasını engelliyorsa diğer paydaşlar ecrimisil talep edebilir.
Ecrimisil Davasında Zamanaşımı
Ecrimisil alacağı bakımından uygulamada genel olarak beş yıllık zamanaşımı süresi kabul edilir. Bu süre dava tarihinden geriye doğru hesaplanır.
Zamanaşımı def’i niteliğindedir. Davalı, cevap süresi içinde zamanaşımı def’ini ileri sürmelidir. İleri sürülmezse mahkeme zamanaşımını kendiliğinden dikkate almaz.
25.05.1938 gün 29 10 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı uyarınca ecrimisilin beş yıllık zamanaşımına tabi olduğu ve bu sürenin dava tarihinden geriye doğru uygulanacağı kabul edilmiştir.
Ecrimisil Davasında Görevli Mahkeme
Ecrimisil davalarında görevli mahkeme kural olarak Asliye Hukuk Mahkemesidir.
HGK 08.04.2015 T. E 2013 18 1849 K 1164 kararında ecrimisilin haksız eylem niteliğinde olduğu, Kat Mülkiyeti Kanununda özel bir düzenleme bulunmadığı ve bu nedenle genel görevli mahkemenin Asliye Hukuk Mahkemesi olduğu belirtilmiştir.
Birlikte Mülkiyette Ecrimisil ve İntifadan Men Şartı
Birlikte mülkiyet paylı mülkiyet ve elbirliği mülkiyeti olarak ikiye ayrılır. Paylı mülkiyette her paydaş, diğer paydaşların hakları ile bağdaştığı ölçüde maldan yararlanabilir ve onu kullanabilir. Elbirliği mülkiyeti ise çoğunlukla miras ortaklığında görülür.
Paydaşlardan biri malın kullanımını fiilen tekeline almış ve diğer paydaşları yararlanma imkanından mahrum bırakmışsa, diğer paydaşlar payları oranında ecrimisil talep edebilir.
İntifadan Men Şartı
Paylı veya elbirliği mülkiyetinde paydaşa karşı ecrimisil istenebilmesi için kural olarak intifadan men şartının gerçekleşmesi aranır. Bu şart, ecrimisil istenen dönemden önce paydaşın taşınmazdan yararlanma talebini karşı tarafa bildirmesiyle oluşur. Bildirim belirli bir şekle bağlı değildir ancak uygulamada çoğunlukla noter ihtarnamesi ile yapılır.
Paydaş olmayan üçüncü kişilere karşı ecrimisil talebinde intifadan men şartı aranmaz.
Yargıtay 1. HD 10.03.2016 T. E 2016 2352 K 2016 2960 kararında intifadan men koşulunun hangi tarihten itibaren gerçekleştiğinin netleştirilmesi ve ecrimisilin buna göre belirlenmesi gerektiği vurgulanmıştır.
İntifadan Men Şartının Aranmadığı Bazı Haller
- Hazine, kamu kurumları, vakıf malları ve kayyımla idare edilen mallar
- Doğal semere elde edilen veya kira geliri gibi hukuki semere getiren taşınmazlar
- Taşınmazı kullanan paydaşın diğer paydaşların hakkını inkâr etmesi
- Harici taksim veya fiili taksim yapılmış olması
- Daha önce el atmanın önlenmesi davası, ortaklığın giderilmesi davası açılması veya ecrimisil alacağı için icra takibi yapılmış olması
- Muris muvazaası gibi bazı yolsuz tescil hallerinde murisin ölümü ile birlikte intifadan men şartının aranmaması